Oz magazine complete digital archive



OZ magazine was published in London between 1967 and 1973 under the general editorship of Richard Neville and later also Jim Anderson and Felix Dennis. Martin Sharp was initially responsible for art and graphic design. Copies of OZ can be viewed and downloaded for research purposes from this site. OZ magazine is reproduced by permission of Richard Neville.

Taken from University of Wollongong


Behind the Zines: Self Publishing Culture

Editors: R. Klanten, A. Mollard, M. HübnerRelease Date: April 2011

Behind the Zines introduces a cutting-edge selection of international zines and examines their role as a catalyst in the evolution of media and graphic design today. The book presents the broad range of existing zines that combine thought-provoking content with compelling design: from project-oriented portfolios and (pseudo) scientific treatises to playrooms where creatives can run riot and publications in which the printing process significantly influences aesthetics. It not only describes the key factors that distinguish various zines, but—through interviews with people involved in their production and distribution—also sheds light on various strategies for this evolving media form.


Puss Magazine


From 1968 to 1974, a group of underground Swedish artists published twenty-four issues of Puss—”Kiss” in English—an in-your-face explosion of body parts and burning flags. While pissing on and pissing off both the right and the left with their unrelenting satire, the Puss crew seemed to take special delight in punching our own 37th President.

Puss participants included Lars HillersbergLena SvedbergCarl Johan De Geer, Leif Katz, Ulf Rahmberg, and “US correspondent” Oyvind Fahlstrom. Here’s a google-translation of a 2007 Swedish interview with some of the surviving members.

stumbled on Puss Magazine in March. A few more stumbles brought me to Boo-Hooray’s extensive exhibit on Puss and Carl Johan de Geer. Boo-Hooray (also responsible for the recent Angus MacLise show) kindly provided these files. You can see much more here and read more about the magazine and artists here.

Taken from 50watts.com/

Aesthetics of Resistance

by Frans Jacobi


A couple of weeks ago, I visited Gothenburg and walking down the central avenue of the city I ran into a demonstration by coincidence. Around fifty young people were marching behind a car. The marching youths were surrounded by a similar number of police and the demonstration was tailed by ten to fifteen police vans.
The amount of police was quite astonishing compared to the rather small crowd of demonstrators and that inconsistency immediately caught my attention. Another strange thing was that the demonstrators only carried two banners – a small velvet flag and a large black banner, both without any text. Neither the music blasting out from the front car nor the occasionally shouts and rants from the youngsters gave away any clues about the goal and content of this demonstration.
I was really baffled by this lack of communication in a situation normally specifically designed for communication. During the fifteen minutes or so I followed the demonstration, two persons were arrested after a very short
outburst of tumult: a tall guy in his twenties and a young girl not older than seventeen. Apart from these two minor incidents the atmosphere between police and demonstrators was friendly. Many demonstrators seemed to be chatting with the other part, and a female police officer was running around the edges of the march photographing each and every protester with a large telescopic lens.
What at first sight seemed to be a very recognizable event, soon made me wonder, What was actually going on? Why the massive amount of police? Why the empty banners? Of course I could have asked some of the
people – police or demonstrator – what was going on. But by intuition I chose to stay uninformed, keeping my position as casual passerby. I took a couple of photos, followed the march for some time and left, curious and
bewildered. Somehow I was aware that there had been something crucial, something important hidden in the situation I had just stumbled upon The above story was the beginning of my application to the PhD program
at Malmö Art Academy. My proposal took this small event as the starting point of an investigation into what I thought was some new kind of activism centered around a refusal to communicate. Quoting J.G. Ballard, Bernadette Corporation, Guy Debord, the Situationists, Hardt & Negri, Paolo Virno, Jean Fischer and Jimmie Durham, I had some ideas about “constructed situations”, about the exit from the dominating discourses of
society, an ‘exodus’ as Virno calls it, about “another world” and becoming ‘another.’
Half a year later – now an official PhD candidate – I revisited Gothenburg to start my investigations into that demonstration. It took me one and a half day to figure out that it had not been a real demonstration – it had ‘only’ been a police exercise. The local police was training how to handle violent protest. They had recruited an entire gymnasium to act as protesters and then marched through the city, rehearsing different modes of conflict.

My project evaporated and I felt quite bewildered – not only thrown back to square one, but, even more, out of the game. From this point zero, nothing is what it seems – a fake, superficial proposal. I have tried to redirect my project back into reality, but as it is with reality today nothing is what it seems to be.
Now choosing a series of real events – three crucial, large-scale moments in the very recent history of Scandinavian protest movements – my focus is still on the constructedness of these events. On how the establishment of
a certain regime of pictures and their representation in media becomes the underlying goal of an activism that seemingly aims for something else.
The three moments I have chosen to investigate are:
– The Anticapitalist riots during the EU summit in Gothenburg, Sweden 2001;
– The YouthHouse Movement in Copenhagen, Denmark 2007/2008;
– The Climate Justice Action and other attempts at protest surrounding the CoP 15, Climate Summit in Copenhagen, Denmark 2009.
– To create an outside point of reflection/mirroring, I also visited Tiananmen Square, scene of the riots in Beijing in 1989.
Closely linked with the idea of “constructed situation” or “creating another world” is the idea of “becoming another.” In his introduction to “Robespierre, or, the Divine Violence of Terror,” Slavoj Zizek quotes Gilles Deleuze. “They say revolutions turn out badly. But they’re constantly confusing two different things, the way revolutions turn out historically and people’s revolutionary becoming.”
This “revolutionary becoming” or “becoming the people” as Zizek puts it, is the other prime focus of my investigations. How do the scattered crowds of activists and protesters in the three chosen moments “become movement”? What kind of visual and aesthetic strategies facilitates this ‘becoming’?
These activist practices are often inspired by art or resemble certain art strategies, since parts of the contemporary art scene are incorporating activist strategies. My project has been researched through a process of performances, exhibitions, and writing. An attempt at creating a kind of performative research, where the different spatial and symbolic strategies of the activist movements and the opposing agents of power are transformed into speculative constructions of text, performance, and space.
RESPONSE/ Jan Kaila Let me begin with the techniques of the research Frans Jacobi calls “performative research”, i.e. the researcher stands up and is a sort of figure in the performance. In Jacobi’s text, I have read about the Brechtian use of the author as actor within the play. It seems to me that Jacobi uses such a strategy as a part of the research. But not only the performance, also exhibitions and writings are to be included in his
PhD research project.
My first – pragmatic – question then is, How would people be able to evaluate the entire project? How would Jacobi summarize such a PhD project for a committee? Subsequently, in using the Brechtian model,
is there a transformation to a meta-level for commenting on the project? Or does it imply writing a meta-text that will go beyond, not in value but mentally, the performance? Is that needed or not?
The project contains a lot of information that is dealing with politics. The political in the demonstrations, the organizations, the individuals, and the movements is described in an almost anthropological sense. As part of the scripts for the performances, I find that very fascinating, since it also concerns the question of new knowledge in a documentary sense. However, the image of demonstrations and movements, the political in public space, all emerge as being extremely stereotypical. In the context of what I just called the anthropological sense, the question arises of how much straightforward information should be included in the phenomena under research?
What fascinates me as a result of the anthropological information, though, is how Jacobi researches symbolism and various aesthetic approaches the movements use as strategic and practical tools for their demonstrations. The movements and the way they operate have never been analyzed in that sense. At the same time, however, Jacobi’s project is a continuation of 20th
-century political art and, therefore, deals with many elements that have been done and discussed in the 20th century. What would happen if one divides the 20th century into two opposites, one being the political avantgarde, especially in the 1920s and its continuation later on; and the other the fascistic, totalitarian kind of art emerging in Germany and then after the 1930s to some extent in the Soviet Union? If one looks at these opposites and their relation to art and politics, one could use a Benjaminian concept as a tool. Walter Benjamin mentions two different kind of approaches, the one is aestheticization of politics and the other is politicization of aesthetics. So, my question is how does Jacobi see his work in the context of a continuation of the 20th century?
My last question refers to what most of us are familiar with and that is that the political situation in Denmark has been very complicated and of course – from a leftist point of view – very problematic. That situation in Denmark has been going on for ten years now. Therefore, Jacobi’s research in the Danish context, I suppose, gets a very specific political dimension. How important is such a situation for political engagement in relation to the research one does?


Taken from maHKUzine10.pdf/

Το Αθηναϊκό Underground

CAMP Contemporary Art Meeting Point

Ευπολίδος 4 & Απελλού 2, Πλ.Κοτζιά, 105 51 Αθήνα, +302103247679,http://campoint.gr/
Διάρκεια: 29 Ιουνίου – 14 Οκτωβρίου 2012

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα-Κυριακή 14:00-21:00

athens underground

Στα τέλη Ιουνίου παρουσιάζεται στο Camp το πρώτο μέρος της έκθεσης “Το Αθηναϊκό Underground” με τον υπότιτλο 1964-1983. Η έκθεση φιλοδοξεί να καταγράψει το εύρος αυτού του ιστορικού φαινομένου, τόσο χρονολογικά όσο και περιπτωσιολογικά. Από τις πρώτες νύξεις για το ύφος στις σελίδες του περιοδικού Πάλι έως στον μηδενισμό του punk και τη σταδιακή πολιτικοποίηση και ριζοσπαστικοποίηση του φαινομένου. Από τα δεκάδες έντυπα των 70s και 80s που διανέμονταν στην πλατεία Εξαρχείων έως ψυχεδελικές και underground τάσεις στις γκαλερί της εποχής. Από το παραισθητικό και παραβατικό σινεμά έως τη σχέση των εικαστικών με τη μουσική της εποχής.

Η έκθεση επιχειρεί να αναλύσει το κλίμα εκείνης της εποχής, πολιτισμικό και πολιτικό, το οποίο (ίσως) εμφανίζει παράδοξες ομοιότητες με τη σημερινή. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο η ιστορική ανασκόπηση αυτή θέλει ν’ ανοίξει διάλογο με μια ανήσυχη καλλιτεχνική σκηνή των ημερών μας που θα μπορούσε, υπό κάποιο πρίσμα, να θεωρηθεί το “νέο underground”.

Μετά το τέλος του πρώτου μέρους θα ξεκινήσει το δεύτερο μέρος με τίτλο “To Αθηναϊκό Underground-1984-2012”, όπου παρουσιάζονται περιπτώσεις καλλιτεχνών που δραστηριοποιιούνται σε κάτι (;) που μοιάζει επικίνδυνα με “underground”. Κατά τη διάρκεια της τρίμηνης διάρκειά της, η έκθεση θα πλαισιωθεί με προβολές, εκδηλώσεις και συζητήσεις όπου οι πρωταγωνιστές εκείνης της εποχής θα καταθέσουν, προσωπικά την εμπειρία τους. Η έκθεση θα συμπληρωθεί με την έκδοση ενός πλούσια εικονογραφημένοου βιβλίου με αναλυτικές προσεγγίσεις στο φαινόμενο από ερευνητές και μελετητές.

Καλλιτέχνες της έκθεσης Underground: 1964-1983: 
Αλέξης Ακριθάκης, Μίνως Αργυράκης, Νάνος Βαλαωρίτης, Στήβ Γιαννάκος, Στέργιος Δελιαλής, Νίκος Ζερβός, Λάζαρος Ζήκος, Πάνος Κουτρουμπούσης, Nick Lyber [Νίκος Λυμπερόπουλος], Ηλίας Πολίτης, Θανάσης Ρεντζής, Αλέξης Ταμπουράς, Κωστής Τριανταφύλλου, Λεωνίδας Χρηστάκης, Γιάννης Αρκούδης Χριστοδούλου, Χρήστος Ζυγομαλάς.

Συντονισμός-επιμέλεια: Θανάσης Μουτσόπουλος. Επιμελητής έντυπου αρχείου: Νεκτάριος Παπαδημητρίου. Επιμελητής εικαστικού αρχείου: Παντελής Αραπίνης. Επιιμελητής κινηματογραφικού αρχείου: Γιάννης Χαριτίδης. Επιμελητής εικονογραφικού αρχείου: Θανάσης Μουτσόπουλος.

Πρόγραμμα Β’ κύκλου παράλληλων εκδηλώσεων

Παρασκευή 5/10, 19.00 Προβολή του ντοκιμαντέρ του Αντώνη Μποσκοϊτη για την Κατερίνα Γώγου, “Για την Αποκατάσταση του Μαύρου” (2012). Ακολουθεί συζήτηση με τον σκηνοθέτη.

Σάββατο 6/10, 19.00 “Κενό Δίκτυο: Ο ρόλος της καλλιτεχνικής συνειδητότητας στην αντικαθεστωτικη κουλτούρα”. Παρουσίαση και συζήτηση του εναλλακτικού δρόμου της ομάδας.

Κυριακή 7/10, 19.00 “Η αφομοίωση του underground από το mainstream στην Ελλάδα, και άλλες μεταμοντέρνες ιστορίες”. Ανακοίνωση του Θανάση Μουτσόπουλου.

Δευτέρα 8/10, 19.00 “Ανισόπεδες Υπερβάσεις”. Προβολή του ντοκιμαντέρ του Γιάννη Μισιουρίδη για τους Lost Bodies (2011). Στη συνέχεια ο Θάνος Κόης (Lost Bodies) συζητάει με τον μουσικοκριτικό Αργύρη Ζήλο και το κοινό.

Τρίτη 9/10, 19.00 Προβολή ελληνικών underground ταινιών μικρού μήκους. Συζήτηση “Underground και Πειραματικός Κινηματογράφος ΙΙ”. Γιώργος Μαυροειδής, Μάνος Κατσούλης, Γιάννης Χαριτίδης. Συντονίζει η Λίνα Φονταρά.

Τετάρτη 10/10, 19.00 Ανακοίνωση του σκηνοθέτη Θανάση Ρεντζή σε σχέση με την κοινωνική διάσταση του underground.

Πέμπτη 11/10, 19.00 “Έρωτας και Επανάσταση”. Προβολή της ταινίας του Νίκου Αλευρά, “Οι Σφαίρες πέφτουν σαν το Χαλάζι και ο τραυματισμένος καλλιτέχνης αναστενάζει” (1977).

Παρασκευή 12/10, 19.00 Συζήτηση “Εκδόσεις και underground”: Γιώργος Γαρμπής, Μιχάλης Πρωτοψάλτης και Σαράντης Κορωνάκος. Συντονίζει ο Νεκτάριος Παπαδημητρίου.

Σάββατο 13/10, 19.00 “Κτίριο Καλλιτεχνών: η εμπειρία της Καταληψης της Γ’ Σεπτεμβριου 43 (1987-1997). Προβολή του ντοκιμαντέρ του Μπάμπη Πλαϊτάκη, “Το Κτίριο των Καλλιτεχνών” (1990). Ακολουθεί συζήτηση με τους Μιχάλη Λαγκουβάρδο, Γιάννης Κουτρούλη και Γιάννη Σκαλτσά. Συντονίζει ο Τζίμης Ευθυμίου.

Κυριακή 14/10, 19.00 “Οtherground: οι μεταμορφώσεις του underground μετά το ’80”. Συζητούν οι: Τζίμης Ευθυμίου (Αέρα Πατέρα, Ορίζοντας γεγονότων, Κατεχάκη 54), Γιάννης Ραουζαίος (Κενό Δίκτυο), Θανάσης Μουτσόπουλος.

Taken from elculture.gr/

Punk: An Aesthetic



Authors Jon Savage, William Gibson, and Linder Sterling, Edited by Johan Kugelberg

From posters for punk-rock bands and indie filmmakers to fanzines and other independent publications, the art of the punk movement revolutionized design in ways whose influence is still felt today, and reflected the consciousness of a counterculture with a clarity seldom seen since.

Drawing on private and public archives of rare material from around the world, this heavily illustrated book presents an unrivaled collection of punk art and ephemera that incorporates every aspect of the movement, from the earliest occurrences of punk symbolism in posters and flyers for underground bands to the explosion of fanzines and Xerox culture, and from rare photographs of musicians such as the Sex Pistols and the Screamers to the artwork of Crass, Jamie Reid, John Holmstrom, and the contemporary street artist Banksy.

With more than three hundred images and accompanying essays by Johan Kugelberg, Jon Savage, and William Gibson, this definitive visual narrative illustrates how the DIY ethic of the punk era inspired a movement in graphic arts and design whose influence is still felt among the most significant figures in the fields today.

About the Author

Johan Kugelberg is the author of Vintage Rock T-Shirts, Born in the Bronx, andThe Velvet Underground: New York Art, all published by Rizzoli. He contributes regularly to several magazines, including Another Magazine. He is also a curator with a gallery in New York. Jon Savage is a journalist and the author of England’s Dreaming: Sex Pistols and Punk Rock and Teenage: The Creation of Youth Culture, among many other books. William Gibson is a cyberpunk science-fiction novelist and the author of numerous books, including Neuromancer, All Tomorrow’s Parties, and Zero History.

Taken from rizzoliusa.com/

Το αθηναϊκό underground / Athenian underground, 1964-1983

Παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο Contemporary Art Meeting Point: Εικαστικά, λογοτεχνία, μουσική, κινηματογράφος.

CAMP-Contemporary Art Meeting Point (Ευπόλιδος 4 και Απελλού 2, Πλατεία Κοτζιά)

29 Ιουνίου – 30 Αυγούστου, Δευτέρα – Κυριακή 2.00 μ.μ.-9.00 μ.μ.

Κολάζ του Νάνου Βαλαωρίτη, στο περιοδικό Πάλι, που εκδιδόταν από τον ίδιο, τον Δημήτρη Πουλικάκο, τον Λεωνίδα Χρηστάκη και άλλους.

Βρισκόμαστε στα μέσα της δεκαετίας του ’60. Δίπλα στις ταινίες της Φίνος Φιλμς, στα κοσμικά κέντρα, στον Μανώλη Χιώτη και τη Μαίρη Λίντα, παράλληλα με την ανοικοδόμηση της μεταπολεμικής Αθήνας και την άνοδο της μικρο- και μεσοαστικής τάξης, ένας άλλος κόσμος υπάρχει, ενεργεί και δημιουργεί, υπόγεια, κάτω από το έδαφος της κυρίαρχης κουλτούρας. Ο κόσμος του Λεωνίδα Χρηστάκη και του Λάζαρου Ζήκου, τουΣτέργιου Δεληαλή, του Κωστή Τριανταφύλλουτου Σίμου του Υπαρξιστή, του Νάνου Βαλαωρίτη και του Γιώργου Μακρή, του Πάνου Κουτρουμπούση, του Νικόλα Άσιμου, του Παύλου Σιδηρόπουλου.

Είναι ο κόσμος του αθηναϊκού underground, ξεχασμένος από τους παλιούς, άγνωστος στους νέους, ο οποίος παρουσιάζεται σε πλήρη ανάπτυξη στην έκθεση που πραγματοποιείται στους χώρους του Contemporary Art Meeting Point (CAMP), στην Πλατεία Κοτζιά στην Αθήνα. H έκθεση άνοιξε στις 29 Ιουνίου και θα διαρκέσει ως τις 30 Αυγούστου.
Το εικαστικό underground παρουσιάζεται στον πρώτο όροφο του CAMP με έργα 15 καλλιτεχνών: Αλέξης Ακριθάκης, Μίνως Αργυράκης, Στηβ Γιαννάκος, Στέργιος Δεληαλής, Νίκος Ζέρβος, Λάζαρος Ζήκος, Πάνος Κουτρουμπούσης, Nicholas Liber [Νίκος Λυμπερόπουλος], Ηλίας Πολίτης, Θανάσης Ρεντζής, Αλέξης Ταμπουράς, Κωστής Τριανταφύλλου, Λεωνίδας Χρηστάκης, Γιώργος Αρκούδης Χριστοδούλου, Χρήστος Ζυγομαλάς. Στον τρίτο όροφο του CAMP, σε ανατολικοβερολινέζικη ατμόσφαιρα, οι επισκέπτες παρακολουθούν σε οθόνες ταινίες του αθηναϊκού underground και προβολή ντοκιμαντέρ.

Το αθηναϊκό underground 1964-1983 είναι η «υπόγεια» έκφραση, που συνδέεται με τις ψυχεδελικές ουσίες, τη σεξουαλική απελευθέρωση, την αμφισβήτηση και τον σαρκασμό του συστήματος, τη βέβηλη, αιχμηρή ματιά, την ελευθεριακή γλώσσα, τον αντικομφορμισμό, το παραισθητικό και παραβατικό σινεμά, την περίεργα περιθωριακή αναρχικότητα, την ανομοιογένεια. «Είναι μια ολόκληρη κοινωνία αποκομμένη ηθελημένα από όλους τους υπόλοιπους που δημιουργεί τον δικό της κόσμο», εξήγησε μιλώντας στο «Βήμα» ο Γιώργος Γεωργακόπουλος, διευθυντής του CAMP, «μια κοινωνία πολιτικοποιημένη αλλά όχι με την έννοια της κομματικής πολιτικοποίησης της εποχής».

Το underground είναι τα κολάζ του Πουλικάκου και τα σκίτσα του πρώτου Ακριθάκη, είναι τα «μελάνια» και τα «λάδια» του εικαστικού και εκδότη Λεωνίδα Χρηστάκη, τα εξώφυλλα δίσκων του Στέργιου Δεληαλή, οι «μαρκαδόροι» και τα κόμικ του Πάνου Κουτρουμπούση, τα σκίτσα σε έντυπα του Λάζαρου Ζήκου, τα πρωτοποριακά ή αιρετικά περιοδικά Πάλι, Τρύπα, Μορμώ, Ιδεοδρόμιο (στη φωτογραφία αριστερά), Panderma, Κρεβατίνα, Λωτός, Ονειροδρόμιο, Το Άλλο στην Τέχνη, Χαρακίρι, η παράγκα και τα πάρτι του Σίμου του Υπαρξιστή, τα στέκια, τα φλιπεράκια και τα μπιλιάρδα, τα περί την Ομόνοια σινεμά, τα ταξίδια και η διαμονή στο εξωτερικό, τα μουσικά συγκροτήματα.

Σκίτσα, εξώφυλλα δίσκων αλλά και πίνακες, τεύχη περιοδικών, φωτογραφίες και χειρόγραφαπαρουσιάζονται στην έκθεση, η οποία, όπως είπε στο «Βήμα» ο Γιώργος Γεωργακόπουλος,«είναι η πρώτη προσπάθεια να τεκμηριωθεί το αθηναϊκό underground ». Η έκθεση έχει και έναν μουσειακό χαρακτήρα και σκοπός των διοργανωτών ήταν να καταγραφεί και να παρουσιαστεί στο κοινό η τέχνη του αθηναϊκού underground, «όσο έχουμε ακόμη κοντά μας τις παρουσίες εκείνων που πρωταγωνίστησαν σε αυτό καθώς και το αρχειακό υλικό που βρίσκεται στα χέρια τους». Η έκθεση βασίζεται σε υλικό από το προσωπικό αρχείο των ίδιων των καλλιτεχνών, οι οποίοι είναι συνήθως κάτοχοι και των αρχείων παλιών φίλων τους.

Η τέχνη του αθηναϊκού underground, πάντοτε στη σκιά από τη φύση της, δεν μπήκε σε γκαλερί και σε μουσεία, κυκλοφορούσε στην underground κοινωνία και πολλά από τα εκθέματα βρέθηκαν να μουχλιάζουν σε σοφίτες ή σώθηκαν, την τελευταία στιγμή, κυριολεκτικά από τα σκουπίδια. Η έκθεση είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Λεωνίδα Χρηστάκη και του Λάζαρου Ζήκου, δύο κεντρικών μορφών του αθηναϊκού underground.

Να καταγράψει το εύρος αυτού του ιστορικού φαινομένου, τόσο χρονολογικά όσο και περιπτωσιολογικά, φιλοδοξεί η έκθεση. Από τις πρώτες νύξεις για το ύφος στις σελίδες του περιοδικού Πάλι ως τον μηδενισμό του πανκ και τη σταδιακή πολιτικοποίηση και ριζοσπαστικοποίηση του φαινομένου, το αθηναϊκό underground ενσωματώνει στοιχεία του σουρεαλισμού, της μπιτ κουλτούρας, της ψυχεδέλειας και του πανκ και μετακομίζει από το Κολωνάκι του δισκοπωλείου «Ποπ Ιλέβεν» στα μεταπολιτευτικά Εξάρχεια του βιβλιοπωλείου «Οκτόπους» του Τέο Ρόμβου.

Το underground εμφανίζεται με κολάζ, κόμικ και σκίτσα με μελάνια και μαρκαδόρους, σε ευτελή υλικά, «από καλλιτέχνες που πολλοί δεν έχουν ίσως ιδιαίτερη δεξιοτεχνία και δεν έχουν φοιτήσει σε σχολές Καλών Τεχνών, που κάνουν πιο πολύ την τρέλα τους, με επιρροές από το λονδρέζικο και το νεοϋορκέζικο underground, τη βυζαντινή ή τη λαϊκή τέχνη και με πρότυπα τον Μποστ και τον Μίνω Αργυράκη» αναλύει στο «Βήμα» ο Θανάσης Μουτσόπουλος, συντονιστής-επιμελητής της έκθεσης.

Το εικαστικό underground είναι άγνωστο, ακόμη και στον καλλιτεχνικό κόσμο, και γι’ αυτό έχει σημασία η τεκμηρίωσή του μέσα από μια τέτοια έκθεση. «Με τους μουσικούς του, τον Πουλικάκο, τον Άσιμο, τον Σιδηρόπουλο, τα πράγματα είναι διαφορετικά, το κοινό είναι εξοικειωμένο μαζί τους, τους γνωρίζει, ήταν πιο δημοφιλείς από τους εικαστικούς».

Γιατί αθηναϊκό και όχι ελληνικό; «Διεθνώς το underground αποτελεί μητροπολιτικό φαινόμενο» μας εξηγεί ο Θανάσης Μουτσόπουλος. «Σε κάθε πόλη όπου εμφανίζεται, στο Βερολίνο, στη Νέα Υόρκη, στο Σαν Φρανσίσκο, έχει διαφορετική αισθητική. Δεν μπορούμε να μιλάμε για φαινόμενο εθνικής εμβέλειας. Αν υπήρξε αλλού στην Ελλάδα; Μόνο στη Θεσσαλονίκη παρουσιάζεται κάτι ολοκληρωμένο, αλλά μικρότερης έκτασης από ό,τι στην Αθήνα».

Το αθηναϊκό underground λήγει το 1984; «Υπάρχει κάποια συνέχεια, από το ’85 ως σήμερα, η οποία θα παρουσιαστεί σε μια επόμενη έκθεση τον Οκτώβριο, αλλά διαφορετικού τύπου. Παραδόξως, δεν υπάρχουν επιδράσεις του underground στους καλλιτέχνες που ακολούθησαν. Το αθηναϊκό underground έληξε με την περίοδο του περιοδικού “Βαβέλ”, του αντιπεριοδικού του ’80», εκτιμά ο Γιώργος Γεωργακόπουλος. Οι λόγοι; «Μετά το ’85-’86, οι καλλιτέχνες ίσως είχαν κουραστεί, κυρίως όμως από εκείνη την εποχή και μετά η πληροφορία κυκλοφορεί πιο γρήγορα και τα underground φαινόμενα χάνουν τον καθαρά τοπικό χαρακτήρα τους και αποκτούν διεθνή χαρακτήρα».

Μπορεί να υπάρξει underground σήμερα; «Όχι», είναι η προσωπική εκτίμηση του Θανάση Μουτσόπουλου, γιατί «ένα γκραφίτι που ζωγραφίζεται στον τοίχο απόψε το βράδυ γίνεται αύριο εξώφυλλο σε ευρείας κυκλοφορίας έντυπο. Έτσι, τα πράγματα χάνουν το νόημά τους. Το underground ζούσε σε ένα παράλληλο σύμπαν που δεν είχε επαφή με εκείνο της δεσπόζουσας κουλτούρας και αισθητικής». Ενδεχομένως όμως, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα σήμερα να έχει σχέση με τις συνθήκες που γέννησαν το underground:«Κατέρρευσαν πολλά από τα δεδομένα του κυρίαρχου συστήματος, άρα είναι πολύ πιο λογικό να δούμε την πραγματικότητα με μια ματιά εκτός συστήματος. Η Αθήνα είναι σήμερα γεμάτη από εικόνες street art, σε ποσότητες μεγαλύτερες από κάθε άλλη μητρόπολη, από το Παρίσι, τη Νέα Υόρκη και το Τόκιο, το επισημαίνουν όλοι οι ξένοι ανταποκριτές. Σημαίνει αυτό ότι ένα νέο underground γεννιέται; Δύσκολο να απαντήσουμε τώρα».

Η έκθεση περιγράφει την κοινωνία, την ανθρωπογεωγραφία και την τοπογραφία μιας υπόγειας Αθήνας των δεκαετιών από το ’60 ως το ’80 και θα επιχειρήσει να αναλύσει το πολιτισμικό και πολιτικό κλίμα της εποχής, το οποίο εμφανίζει, ίσως, παράδοξες ομοιότητες με τη σημερινή. Σκοπός είναι «αυτή η ιστορική ανασκόπηση να ανοίξει διάλογο με μια ανήσυχη καλλιτεχνική σκηνή των ημερών μας για να διερευνηθεί αν μπορεί, υπό κάποιο πρίσμα, να θεωρηθεί ότι αναδύεται ένα νέο underground».

Στη διάρκεια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν προβολές, εκδηλώσεις και συζητήσεις, όπου οι πρωταγωνιστές εκείνης της εποχής θα καταθέσουν την εμπειρία τους. Το φαινόμενο του αθηναϊκού underground παρουσιάζουν αναλυτικά μελετητές αλλά και πρωταγωνιστές του σε πλούσια εικονογραφημένο τόμο που κυκλοφορεί από το CAMP με την αφορμή της έκθεσης.

Την επιμέλεια του έντυπου αρχείου της έκθεσης έχει ο Νεκτάριος Παπαδημητρίου, του εικαστικού αρχείου ο Παντελής Αραπίνης και του κινηματογραφικού αρχείου ο Γιάννης Χαριτίδης. Επιμελητής του εικονογραφικού αρχείου και γενικός συντονιστής-επιμελητής της έκθεσης είναι ο Θανάσης Μουτσόπουλος.


Taken from tovima.gr/culture/

The Krah Sketchbook Fanzine


At last the first self published fanzine of the Krah’s sketches…

Hundreds of drawings, photos of graffiti and unseen illustrations of The Krah’s over-active imagination.

25 pages of back to back freestyle outlines, introducing the style evolution of his character design from his early sketches to what has now become his ‘The Krah’ trade mark style…

This is a limited edition publication so when its finished there will not be more, so grab yours now.